Łączenie prętów na zakład – jak wyliczyć bezpieczną długość zakładu?

03 lutego 2026

Na placu budowy rzadko dysponujemy prętami o idealnej długości, która pokryłaby cały element od A do Z. Standardowe pręty mają 12 metrów, a ławy fundamentowe czy stropy często znacznie więcej. Wtedy stajemy przed koniecznością łączenia stali. Najpopularniejszą i najprostszą metodą jest tzw. łączenie na zakład. Choć wydaje się to banalne – po prostu kładziemy jeden pręt obok drugiego – diabeł tkwi w szczegółach, czyli w długości tego połączenia.

Dlaczego pręty muszą na siebie nachodzić?

Beton i stal współpracują dzięki przyczepności. Gdy rozciągamy jeden pręt, siły muszą „przejść” na drugi poprzez otaczający je beton. Jeśli zakład będzie zbyt krótki, beton między prętami po prostu się wykruszy (zostanie ścięty), a pręty wysuną się, co doprowadzi do natychmiastowego pęknięcia konstrukcji.

Długość zakładu nie jest wartością stałą. Według normy PN-EN 1992-1-1 (Eurokod 2), zależy ona od kilku kluczowych czynników:

Średnicy pręta.
Klasy betonu (im wyższa klasa, tym lepsza przyczepność i krótszy zakład).
Gatunku stali (klasy A-IIIN, np. B500SP, mają lepszą przyczepność dzięki żebrowaniu).
Warunków przyczepności (tzw. warunki „dobre” na dole elementu i „płonne” na górze, np. w grubych stropach, gdzie pęcherzyki powietrza osłabiają styk stali z betonem).

Magiczne „50 fi” – prawda czy mit?

W rozmowach „z placu budowy” najczęściej usłyszycie, że zakład powinien wynosić 50 razy średnica pręta. Dla pręta fi 12 daje to 60 cm. Czy to bezpieczna zasada?

Dla większości typowych konstrukcji z betonu C25/30 i stali B500SP, zasada ta jest bezpiecznym uproszczeniem, które często stosują kierownicy budowy. Warto jednak wiedzieć, że w optymalnych warunkach projektant może ten zakład skrócić (np. do 40 fi, a w trudnych – nakazać wydłużenie.

Praktyczne zasady montażu zakładów

Jako praktyk, podczas odbiorów zbrojenia zawsze zwracam uwagę na trzy rzeczy:

Rozsunięcie połączeń: Staraj się nie łączyć wszystkich prętów w jednym miejscu. Lepiej „rozstrzelić” zakłady tak, aby w jednym przekroju łączona była co najwyżej połowa prętów.
Czystość: Pręty w miejscu zakładu muszą być czyste. Błoto czy tłuszcz drastycznie obniżają przyczepność, niwelując nawet najdłuższy zakład.
Powiązanie: Pręty na zakładzie powinny być ze sobą powiązane drutem wiązałkowym w co najmniej dwóch-trzech punktach, aby nie przesunęły się podczas betonowania.

Jeśli planujecie zakupy, pamiętajcie, że zakłady generują dodatkowe zużycie stali (nawet o 10-15% więcej niż wynikałoby z samej długości ław). Na mag-bud.net.pl oraz strzemionazbrojeniowe.pl zawsze doradzamy, jak optymalnie wyliczyć potrzebną ilość materiału, by na budowie nie zabrakło tych kluczowych kilkunastu metrów.

WAŻNE: Porady zawarte w powyższym tekście mają charakter edukacyjny i nie zastępują oficjalnej opinii projektanta, konstruktora ani kierownika budowy. Dokładna długość zakładu musi być określona w projekcie konstrukcyjnym. Bezpieczeństwo konstrukcji jest priorytetem.